„A ponad nami wiatr szumny wieje i dębowy huczy las”

Wśród wielu materiałów przekazanych do zasobu PAN Archiwum w Warszawie przez zmarłą 13 stycznia 2025 r. Annę Mieszkowską znajduje się m. in. archiwum Jadwigi Braun-Domańskiej (1907–1996), aktorki, reżyserki, żołnierza Związku Walki Zbrojnej, współtwórczyni Żołnierskiego Teatru Dramatycznego przy Armii Polskiej na Wschodzie, a potem przy 2. Korpusie (sygn. III–367).

Rodzina Braunów z Dąbrowy Tarnowskiej zapisała się złotymi zgłoskami na niwie pracy społecznej i niepodległościowej. Karol Braun – ojciec Jadwigi był notariuszem i „Sokołem”. Matka – Henryka – działała w organizacjach kobiecych i harcerstwie, pełniąc funkcje komendantki Chorągwi Krakowskiej. Także życiorysy trzech braci Jadwigi – Kazimierza, Jerzego i Juliusza związane były z walką o niepodległą Polskę.

Tutaj warto przypomnieć postać Jerzego Brauna (1901–1975), który przeszedł do historii jako autor najpopularniejszej pieśni harcerskiej „Płonie ognisko i szumią knieje”. Czas jej powstania datuje się na lata 1918–1919, a w styczniu 1920 r. została opublikowana w harcerskim magazynie „Czuwaj”.

Jerzy Braun w momencie pisania pieśni był uczniem II Gimnazjum im. Hetmana Jana Tarnowskiego w Tarnowie i należał do miejscowej III Drużyny Harcerzy im. Michała Wołodyjowskiego, w której pełnił funkcję drużynowego. Znakomicie oczytany w literaturze i historii i zauroczony skautingiem, który dostarczał silnych wzruszeń ówczesnej młodzieży w czasie gdy Ojczyzna po 146. latach odzyskiwała niepodległość, w swoim utworze znakomicie oddał atmosferę historycznych listopadowych dni 1918 roku.

Jerzy Braun – późniejszy poeta, historyk, filozof, dramaturg, publicysta i działacz społeczny – był też autorem jedenastu innych pieśni harcerskich oraz popularnej „Szopki harcerskiej”. Był inicjatorem i pierwszym redaktorem harcerskiego pisma „Czuwaj”.

W archiwum Jadwigi Braun-Domańskiej znajduje się teczka z materiałami Jerzego Brauna z lat 1916–1975. Jednostka zawiera m. in. fotografie, kopię listu kondolencyjnego metropolity krakowskiego kard. Karola Wojtyły do żony Hanny, drobną korespondencję i druki. Prezentowana fotografia autora najpopularniejszej pieśni harcerskiej pochodzi z 1916 r.

K.S.