Międzynarodowy Tydzień Archiwów 2026 w Oddziale w Poznaniu.

Międzynarodowy Tydzień Archiwów 2026 w Oddziale w Poznaniu.

Międzynarodowy Dzień Archiwów, obchodzony 9 czerwca, został ustanowiony w 2008 roku dla upamiętnienia powstania w 1948 roku Międzynarodowej Rady Archiwów (ICA) działającej pod patronatem UNESCO. Od 2019 roku inicjatywa ta przybrała szerszą formułę – Międzynarodowego Tygodnia Archiwów, który stał się okazją do organizowania licznych wydarzeń popularyzujących archiwa i ich znaczenie dla społeczeństwa.

W 2026 roku obchody odbywały się pod hasłem #ArchivesForJustice: Rights, Memory & Futures (Archiwa dla sprawiedliwości: Prawa, Pamięć i Przyszłość). Tegoroczna edycja szczególnie silnie korespondowała z 70. rocznicą Poznańskiego Czerwca 1956 – robotniczego zrywu, który zapisał się w historii jako jedno z pierwszych wystąpień przeciwko komunistycznemu reżimowi w powojennej Europie Środkowo-Wschodniej. Wydarzenia tamtych dni stały się symbolem walki o godność, prawa obywatelskie i wolność, a ich pamięć pozostaje ważnym elementem dziedzictwa historycznego.

W Poznaniu obchody zostały przygotowane wspólnie przez instytucje naukowe i kulturalne, które zaproponowały bogaty program wydarzeń – od spotkań i wystaw po warsztaty i prezentacje archiwalne. W inicjatywy te włączyło się również Archiwum PAN w Warszawie Oddział w Poznaniu, które zaprosiło uczestników do swojej siedziby na specjalne wydarzenie edukacyjne i popularyzatorskie.

Centralnym punktem programu była prezentacja dwóch cennych spuścizn archiwalnych: profesorów Jana Sandorskiego oraz Zofii Trojanowiczowej. Zbiory te zawierają unikatowe materiały dotyczące Poznańskiego Czerwca 1956, w tym m.in. relacje uczestników wydarzeń, wspomnienia świadków, dokumentację procesów poznańskich, artykuły prasowe, a także wiersze i wydawnictwa drugiego obiegu z okresu PRL. Zaprezentowane archiwalia ukazały różnorodność źródeł, które współtworzą pamięć historyczną oraz pozwalają lepiej zrozumieć znaczenie wydarzeń sprzed siedmiu dekad.

Odwiedzający mieli również okazję zajrzeć „za kulisy” pracy archiwistów. W ramach warsztatów i oprowadzania po magazynach archiwalnych poznali zasady gromadzenia, opracowywania i udostępniania dokumentów. Pracownicy archiwum przybliżyli uczestnikom specyfikę swojej pracy, podkreślając rolę archiwów jako instytucji strzegących pamięci zbiorowej oraz wspierających badania naukowe i edukację.

Wydarzenie spotkało się z dużym zainteresowaniem zarówno ze strony badaczy, studentów, jak i mieszkańców Poznania zainteresowanych historią miasta. Było nie tylko okazją do obcowania z cennymi źródłami historycznymi, ale także do refleksji nad rolą archiwów w budowaniu świadomego społeczeństwa.

Obchody Międzynarodowego Tygodnia Archiwów 2026 w Poznaniu pokazały, że archiwa nie są jedynie miejscem przechowywania dokumentów, lecz żywą przestrzenią dialogu między przeszłością, teraźniejszością i przyszłością – przestrzenią, w której pamięć historyczna staje się fundamentem dla wartości takich jak sprawiedliwość, prawa człowieka i odpowiedzialność społeczna.