140. rocznica urodzin inż. Stefana Bryły
140. rocznica urodzin inż. Stefana Bryły
W 2026 roku przypada 140. rocznica urodzin wybitnego inżyniera Stefana Bryły (1886–1943). W spuściźnie uczonego, przechowywanej przez PAN Archiwum w Warszawie, znajdują się między innymi szczątki dokumentacji związanej z jego działalnością w procesie powstawania pierwszego warszawskiego niebotyka. Ze względu na pionierstwo prof. Bryły w dziedzinie stosowania spawania konstrukcji stalowych w skali świata, ocalone archiwalia przedstawiają wyjątkową wartość historyczną, stanowiąc fragment polskiego i europejskiego dziedzictwa technicznego.
Prudential to legendarny warszawski drapacz chmur wybudowany w latach 1931–1933 według projektu arch. Marcina Weinfelda, ze stalowo-żelbetowym szkieletem projektu prof. Bryły, symbol nowoczesnej stolicy okresu międzywojennego i walczącej Warszawy w okresie działań wojennych, który do momentu wybudowania Pałacu Kultury i Nauki był najwyższym budynkiem w Polsce. Ukończony i otwarty w 1934 r. liczył 66 metrów i 16 pięter, detronizując katowicki wieżowiec i stając się trzecim wysokościowcem w Europie.
Ocalone z wojennej zagłady archiwalia mają postać dokumentacji aktowej, technicznej i fotograficznej.
Ilustracja 1, Pierwsza karta rękopisu obliczeń „Sprawdzenie przekrojów podciągów na ugięcie”, 1931–1932, PAN Archiwum w Warszawie, Materiały Stefana Bryły, III-26, j. 17.
Ilustracja 2, 3 i 4, Przykłady rysunków warsztatowych wykonawczych konstrukcji budynku (styk słupa i połączenie belek stropowych, widok z przodu konstrukcji stalowej wieży), 1931–1932, PAN Archiwum w Warszawie, Materiały Stefana Bryły, III-26, j. 17.
Ilustracja 5 i 6, Fotografie dokumentujące budowę Prudentialu ze znakami proweniencyjnym Agencji Fotograficzno-Prasowej Jan Malarski, 1931–1932, PAN Archiwum w Warszawie, Materiały Stefana Bryły, III-26, j. 17.
